نقش روشنفکران بعنوان مترجمان اندیشه های دست اول ،متکلف وفنی اندیشمندان تئوری پرداز ومبدع بخصوص در جوامع در حال گذاربرجسته واثر گذار است .آنچه که در ارتباط با سبقه تاریخی فعالیت فکری روشنفکران ایران زمین روی داده است ، فعالیت در خصوص ترجمه ،تبیین واحتجاج در توجیه اندیشه ها وتئوری های دست اول بوده است .بنظر می آید می بایست بعد ازاین در خصوص اندیشه های آزمون شده وبه نسبه موفق در اداره مناسبات جامعه در حوزه های مختلف سیاسی ، اجتماعی ،اقتصادی ، تکنولوژی و.... ، رویکردی پراگماتیک وکارکردی اتخاذ نمود .شایان ذکر است با توجه به حجم گسترده ادبیات شکل گرفته از تجربه اندوخته شده از اعمال اندیشه های ذکر شده در جای جای جهان ، منابع ذی قیمتی در خصوص مقایسه وبررسی کارکرد هرکدام وجود دارد .چناچه روشنفکران قسمتی از انرژی وتلاش خود را مصروف تبیین وتطبیق علمی وتجربی کارکرد عینی اندیشه های مذکور در جوامع مختلف نمایند ، مردم ونیز خود حاکمان درک مطلوبتری از اثر بخشی اندیشه های نو در سامان دهی جامعه ومدیریت جامعه بدست خواهند آورد .ضمن اینکه بنظر میرسد تبیین دقیق واحتجاج بر موجه نمودن تئوری ها به صورت گسترده ودر سطح عام ، بایسته قطعی استقرار تفکرات (سیستم های) جدید نمی باشد. – فعالیتی که روشنفکران ما از گذشته تاکنون بجد به آن پرداخته اند- بعبارت دیگر می بایست حوزه منازعات واحتجاجات را از حیطه مبانی وتئوری ها که غالبا در جوامع ای از قبیل ما منجر به زد وخورد ها واتلاف زمان ، انرژی ومنابع در سطح عامه وپیروان میشود به حوزه کارکردها ، فوائد ، تجربیات وسوابق تاریخی اندیشه ها جابجا نمایند، میدانی که بواسطه سهل والوصول بودنش ، تماشاگران واعتناکنندگان بیشتری خواهدداشت وبستر های لازم جهت استقرار اندیشه های آزمون شده در قالب قوانین وسیاست گذاری ها شکل خواهد گرفت . بلاشک این امرمستلزم نسل نوعی از روشنفکران است . روشنفکران متخصص در علوم ، بخصوص علوم انسانی .